advertentie

.

Spelregels 2012

Regels zijn regels, zo ook bij het Groot Deventer Dictee. Even een lijstje voor alle duidelijkheid (de spelregels voor het Juniordictee staan hier).

Schrijven

Aan de deelnemers wordt gevraagd om duidelijk te schrijven. Bij twijfel tijdens de correctie wordt immers in het nadeel van de deelnemer gerekend.

Als de deelnemer zich over een geschreven woord bedenkt en het wil veranderen, dan dient hij of zij het woord in zijn geheel te schrappen en het opnieuw te schrijven.

Het dictee is een invuldictee. Op een aantal plaatsen in de tekst is een woord of woordgroep vervangen door een lijn.

De deelnemers dienen op deze lijn te schrijven wat er gedicteerd wordt: hetzij een woord (bv. dictee), hetzij een woordgroep (bv. het volgende; Delfts blauw; het er goed afbrengen; enz.).

Eén lijn staat gelijk met één opgave; en per opgave wordt maximaal één fout aangerekend.

Op basis van het aantal fouten dat elke deelnemer in het dictee heeft gemaakt, wordt een rangschikking opgesteld. Als er in die rangschikking ex aequo's voor de eerste drie plaatsen voorkomen, dan wordt er via een ex-aequoproef uitgemaakt wie eerste, tweede en derde wordt.

Norm

Als norm wordt de spelling gehanteerd zoals ze is aangegeven in de officiële Woordenlijst Nederlandse Taal 2005 (het 'Groene Boekje') en in Van Dale, Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, veertiende uitgave, 2005. Hierna worden deze bronnen aangeduid met respectievelijk de letters: GB en VD.

De inhoud van de jaarboeken die Van Dale elk jaar uitgeeft om aanvullingen bij de Van Dale van 2005 bekend te maken, wordt niet in acht genomen. Woorden waarvan de spelling slechts met deze jaarboeken kan worden geverifieerd, zoals een blu-rayspeler, twitteren, voipen enz., komen dus niet in deze dicteeopgave voor. De inhoud van de online-encyclopedie Wikipedia wordt evenmin in acht genomen.

Fouten

In het algemeen gelden voor het Groot Deventer Dictee als fouten de spelfouten zoals de volgende:

- het niet met de juiste letters weergeven van klinkers en medeklinkers;

- fouten tegen het gebruik van diakritische tekens (trema, accent aigu, accent grave, accent circonflexe, cedille, tilde, enzovoorts);

- fouten tegen het aaneenschrijven of los schrijven van samenstellingen, afleidingen, woordgroepen, telwoorden, enzovoorts;

- fouten tegen het gebruik van liggende streepjes;

- fouten tegen het gebruik van hoofdletters en kleine letters;

- fouten in initiaalwoorden (bv. pc, btw), in letterwoorden (bv. vip, laser) of in verkortingen (bv. info, airco).

- fouten tegen het juist schrijven van cijfers, getallen en namen van symbolen. Over dit laatste: cijfers, getallen en namen van symbolen – én samenstellingen daarmee – dienen voluit (d.i. in letters) te worden geschreven, tenzij expliciet gevraagd wordt om het anders te doen.

Het Groene Boekje bevat vooraan ook een leidraad met spellingregels. Die leidraad wordt eveneens als norm gehanteerd, maar de schrijfwijze van de trefwoorden in GB en VD heeft voorrang op de leidraad.

Het is verplicht de schrijfwijze te hanteren van het trefwoord zoals het in de Woordenlijst voorkomt.

Geen afkortingen

Woorden die voluit worden gedicteerd, moeten voluit worden geschreven. Bijvoorbeeld: 'in het bijzonder' moet voluit worden geschreven en mag dus niet als 'i.h.b.' worden geschreven.

Niet splitsen

Woorden mogen niet worden afgebroken (gesplitst) om de rest ervan op de volgende regel te schrijven. Aan het afbreken zou een deelnemer immers een voordeel kunnen ontlenen, omdat hij/zij een eventueel liggend streepje op de plaats van de afbreking niet hoeft te schrijven. Daarom wordt er voor een afbreking een fout aangerekend.

Gelijkwaardigheid van het Groene Boekje en Van Dale

Er wordt benadrukt dat de spelling van GB en die van VD zo veel mogelijk als gelijkwaardig worden beschouwd. Bij het samenstellen van de tekst werd vermeden woorden te gebruiken waarvoor GB en VD een verschillende spelling aangeven. In elk geval volgen wij het principe dat voor dergelijke woorden alle spelvormen uit GB en VD als correct worden aanvaard.

Betekenis

Er moet ook met de betekenis rekening worden gehouden. Zo kan een woord dat in GB staat, een spelling hebben die in sommige contexten toch net anders is. Bijvoorbeeld:

- neiging en nijging staan allebei in GB zonder betekenisverklaring; toch horen ze elk bij een eigen betekenis.

- inzetten staat in GB; daarentegen schrijf je in zetten wel soms los: ergens zijn tanden in zetten.

- een Zeeuw (iemand uit Zeeland) staat zonder betekenisverklaring in GB. In de betekenis oude Zeeuwse rijksdaalder is echter alleen de schrijfwijze een zeeuw juist, ook al staat dat laatste alleen in VD.

Aardrijkskundige namen

Hoewel het spellen van aardrijkskundige namen buiten de bevoegdheid van GB en VD valt, is ernaar gestreefd alleen plaatsnamen in de dicteeopgave te gebruiken die toch in GB of in VD voorkomen.

De auteurs beschouwen het als een noodzakelijkheid de spelling van deze plaatsnamen ook te controleren ten aanzien van de spelling die door de bevoegde instanties werd vastgelegd. De bevoegde instanties zijn: de redactie van de Bosatlas en de commissie 'BAN III' voor de spelling van buitenlandse aardrijkskundige namen; en plaatselijke overheden voor de spelling van aardrijkskundige namen in Nederland en in België.

Aardrijkskundige namen waarvoor een tegenspraak in spelling werd vastgesteld tussen om het even welk tweetal van de hiervoor genoemde referenties, werden uit de dicteeopgave gemeden.

Woordgroepen

In GB kan de woordgroep als geheel zijn opgenomen. Die spelling wordt dan in elk geval als correct aanvaard.

In VD geldt als normatieve plaats om woordgroepen op te zoeken: het lemma dat het hoofdwoord van de woordgroep is. Bv.: in met dien verstande is het hoofdwoord 'verstand'. De normatieve plaats om de woordgroep op te zoeken, is dan verstand (4). Zelfs als de woordgroep elders in VD (in betekenisverklaringen van andere woorden, in de aanhangsels, in voorbeeldzinnen, ...) met een fout erin mocht voorkomen (bv. *met dien verstanden), dan wordt toch uitsluitend de spelling met dien verstande als correct aanvaard.

Tot slot vragen wij om tijdens het dictee alle gsm’s en aanverwante multimedia uit te zetten.

Succes!